Skip to main content

KiVa school - Let's make it together!

KiVa is een succesvol programma dat in Nederland en in Finland effectief is bij het voorkomen en oplossen van pesten. KiVa is één van de schoolbrede programma’s die goedgekeurd zijn door het NJI om pesten tegen te gaan op basisscholen. KiVa is gebruiksvriendelijk, vernieuwend en heeft concrete materialen voor leerkrachten, leerlingen en ouders. KiVa legt de nadruk op de rol van de hele groep bij het voorkomen en stoppen van pesten.

Pesten

Pesten is op veel Nederlandse (basis)scholen een probleem. Het is belangrijk om het verschil te maken tussen pesten en plagen. Dit verschil is soms moeilijk aan te geven. Toch zijn er bepaalde factoren die pesten van plagen onderscheiden. Belangrijke verschillen zijn:

  1. pesten gebeurt met opzet, plagen niet
  2. pesten gebeurt telkens opnieuw tegen dezelfde persoon, plagen gebeurt af en toe
  3. bij pesten is er sprake van machtsongelijkheid, bij plagen zijn kinderen ongeveer even sterk. 

Gemiddeld worden drie leerlingen per klas gepest. Over pesten en de gevolgen daarvan maken veel kinderen, ouders en leerkrachten zich terecht zorgen. Niet alleen de gepeste leerling ondervindt hier zijn hele leven gevolgen van. Ook pesters blijken meer problemen te ervaren in hun latere leven bijvoorbeeld op het gebied schoolloopbaan, werk, relaties, criminaliteit en geestelijke gezondheid.

De hele groep

Pesten gebeurt met opzet en meer dan één keer. Pesten gebeurt vaak niet alleen tussen pesters en slachtoffers; meestal zijn er meer kinderen bij betrokken. Zo worden pesters aangemoedigd en geholpen door meelopers waardoor ze zich in hun gedrag gesterkt voelen. Ook houden veel kinderen zich afzijdig. Ze zien soms wel dat er gepest wordt, maar grijpen niet in. Gelukkig zijn er ook kinderen die wél de moed hebben om in te grijpen en de gepeste kinderen helpen.

Het KiVa-programma

Uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen blijkt dat op KiVa-scholen pesten met meer dan de helft afneemt. KiVa is een lerend project. In de komende jaren zal KiVa nauw blijven samenwerken met de Rijksuniversiteit Groningen om te zorgen dat KiVa nog beter wordt door de inzet van wetenschappelijk onderzochte effectieve werkwijzen.

KiVa gelooft in de kracht van de groep. Pesten is een groepsproces. De pester heeft een belangrijke rol, maar alleen komt hij nergens. Er zijn naast de pesters en slachtoffers, ook meelopers, aanmoedigers, verdedigers en buitenstaanders. Pesten los je daarom op in de groep. Er worden geen leerlingen uit de groep gelicht, omdat er vanuit wordt gegaan dat iedereen in de groep een bepaalde rol heeft. KiVa geeft leerkrachten en klassenassistenten kennis en vaardigheden om positieve groepsvorming te stimuleren. De sleutel voor het aanpakken van pesten ligt vaak bij omstanders die er niet direct bij betrokken zijn. 

KiVa gaat daarbij vooral uit van het voorkomen van pesten (preventie). Het preventieve gedeelte van KiVa bestaat uit onder meer tien thema’s met diverse lessen, een computerspel voor leerlingen, training voor leerkrachten en monitoring. Als pesten of andere groepsproblemen zich toch voordoen, is er een curatieve aanpak (groepsgesprekken, steungroepaanpak en/of herstelaanpak) met een duidelijk stappenplan om het op te lossen.

Op dit moment is KiVa in Nederland ontwikkeld en onderzocht voor de bovenbouw van het regulier basisonderwijs (groep 5 t/m8). Materiaal voor de onderbouw komt naar verwachting in het schooljaar 2014/2015 gereed en kan vanaf het schooljaar 2015/2016 worden gebruikt.

Unieke kenmerken van KiVa zijn: 

  • wetenschappelijk onderzocht
  • op KiVa scholen neemt pesten met meer dan de helft af
  • gebruiksvriendelijk materiaal voor leerlingen, leerkrachten en ouders
  • periodieke metingen om pesten, groepsproblemen en sociaal-emotionele ontwikkeling te volgen
  • verhoogt welzijn, motivatie en schoolprestaties van alle leerlingen
  • training en begeleiding voor leerkrachten
  • continue doorontwikkeling
  • aanspreken van de groep: alle leerlingen leren om pesten en groepsproblemen op te lossen.